Amsterdam & de Rookvrije Generatie

“We verwachten dat jongeren weloverwogen keuzes kunnen maken, maar dat is niet zo”.

We spraken Eric van der Burg, als wethouder onder andere verantwoordelijk voor de portefeuille Zorg en Welzijn en daarmee voor het rookbeleid van de stad.

Sinds eind 2015 heeft Amsterdam een speciaal beleid over roken. Er zijn twee speerpunten in dit beleid: voorkomen dat jongeren beginnen met roken en stoppen-met-roken. De grootste prioriteit ligt nu op het eerste punt, het voorkomen dat jongeren gaan roken. Van der Burg:”Als je jong bent ben je het meest gevoelig voor verslaving, de meeste rokers zijn begonnen toen ze jong waren. Wij als volwassenen verwachten dat jongeren weloverwogen keuzes maken, maar dat is niet zo. Als je jong bent ga je roken omdat je denkt dat roken stoer is, als je ouder bent weet je dat het juist niet stoer is.”

Hij vervolgt: “als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het maken van beleid op gezondheidszorg. Vanuit onze Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht, die erop gericht is om overgewicht en obesitas bij kinderen terug te dringen, weten we dat een preventieve aanpak werkt. Daarom zet Amsterdam in op preventie. Dit geeft een betere gezondheid en dat levert meer welzijn op. Daarnaast heeft het een positief effect op de zorgkosten.

Wij richten ons op drie belangrijke thema’s: roken, gezond gewicht en eenzaamheid. Roken is nog steeds de grootste oorzaak van allerlei ziektes. De GGD gaf aan dat in Amsterdam veel te veel gerookt wordt, meer dan het landelijk gemiddelde. Daarom hebben we ervoor gekozen ook voor roken in te zetten op preventie”.

De totstandkoming van het beleid ging goed, al was er vooraf nog wat discussie. “Er was veel draagvlak voor het beleid. De maatregelen die erin staan gaven natuurlijk wel discussie. Dan gaan mensen toch nadenken over wat het voor hen persoonlijk betekent. We hebben er goed over gesproken en uiteindelijk is het beleid unaniem in de gemeenteraad aangenomen.”

Draagt de beweging ‘op weg naar een Rookvrije Generatie’ hieraan bij? Van der Burg: “ja, het brengt een maatschappelijke discussie op gang en dat is heel positief. Er ontstaat een ander klimaat. Het wordt meer bespreekbaar. Dat merk ik ook privé. Ik heb zelf nooit gerookt of gedronken. Vroeger zeiden mijn vrienden dan dat ik zo ongezellig was. Nu zeggen ze: goed van je dat je dat niet doet”.

Jongeren en scholen

De eerste resultaten van het beleid zijn positief. “In totaal hebben we in het VO ruim 4500 leerlingen bereikt met verschillende programma’s. Zoals de klassikale smokefree challenge, een lesprogramma op de computer, de niet-roken zelftest en lessen in de brugklas over hoe je er mee omgaat als er in je omgeving wordt gerookt. We gaan 50 schoolpleinen van basisscholen opnieuw inrichten. Dit doen we om kinderen meer te laten bewegen. Scholen krijgen hiervoor subsidie van de gemeente. Voorwaarde voor deze subsidie is dat het nieuwe schoolplein ook gelijk rookvrij wordt gemaakt. Van 24 scholen voor voortgezet onderwijs is het hele schoolterrein nu rookvrij.”

Hoe zijn de reacties? Van der Burg: “de reacties zijn over het algemeen positief. Sommige scholen vragen zich af wat te doen met docenten die willen roken tijdens het toezicht houden of met jongeren die dan buiten het terrein gaan roken. Er zijn in Amsterdam ook een aantal scholen die geen schoolplein hebben. De kinderen spelen daar in de pauzes op straat. En een straat kan nog niet rookvrij gemaakt worden.”

Sportverenigingen

Sporthallen en zwembaden zijn natuurlijk al rookvrij. De gemeente gaat ook het gesprek aan met de sportverenigingen om hun sportterrein rookvrij te maken. Opvallend is dat de eerste vereniging die het sportterrein rookvrij maakte bij jeugdtrainingen en –wedstrijden voetbalvereniging Taba is. Dit was in het verleden de voetbalclub van de tabaksindustrie. Van der Burg: “Het zou nog mooier zijn als het initiatief om een sportterrein rookvrij te maken uit de leden zelf komt. Als iets moet vanuit de overheid dan willen mensen het vaak juist niet.”

Gemeentegebouwen

Onderdeel van het beleid van Amsterdam is dat alle gemeentegebouwen rookvrij worden. In 2015 zijn de gebouwen van de GGD rookvrij geworden, begin 2017 worden alle gemeentelijk gebouwen, waaronder het gemeentehuis en de stadsdeelkantoren rookvrij. Dit betekent dat er geen inpandige rookruimtes meer zijn én dat ook niet meer bij de ingang gerookt mag worden. Medewerkers die graag willen blijven roken, dienen dat buiten het terrein van het gemeentelijk gebouw te doen, op een manier dat bezoekers er geen last van hebben. Van der Burg: “niet alle medewerkers zijn hier blij mee. Maar voor roken werkt het heel anders dan voor bijvoorbeeld een gezond gewicht. Als iemand er voor kiest om bij mij aan tafel ongezonde dingen te eten heeft alleen hijzelf daar last van. Als iemand bij mij aan tafel gaat roken heb ik daar wél last van. Roken is niet alleen je eigen keuze, je beïnvloedt er ook de leefomgeving van anderen mee. Waarom moet een ander last hebben van jouw rookgedrag? Dus waarom moeten onze bezoekers door een wal van rook lopen als ze bij het gemeentehuis komen?”

Rookvrije Generatie

Gevraagd naar zijn toekomstbeeld voor een Rookvrije Generatie in Amsterdam geeft Van der Burg aan dat hij streeft naar een samenleving waarin iedereen zo gezond mogelijk leeft op het gebied van eten, slapen en bewegen. En daarbij niet rookt en geen drugs gebruikt. “Dit zal nooit helemaal haalbaar zijn, maar ik hoop wel een significante verbetering te bereiken. Dat er veel minder jongeren zijn die starten met roken en ook veel minder volwassenen zijn die roken.”

Wat is zijn persoonlijke motivatie? “Ik ben zelf nooit begonnen met roken. Ik voelde als jongere niet de behoefte om me af te zetten tegen mijn omgeving en daarom te gaan roken. Waarom zou ik beginnen met iets dat zo ongezond is? Want duidelijk is in ieder geval: roken is zwaar ongezond!”.

Tips

Het is goed is als een gemeente zelf het goede voorbeeld geeft, door de eigen gebouwen helemaal rookvrij te maken.

Wij maken gebruik van cookies

Wij plaatsen (tracking) cookies om deze website te analyseren, te verbeteren en bezoekers gepersonaliseerde advertenties te tonen.
Lees meer over onze cookies ›

Ik ga akkoord Cookie instellingen